Tóm tắt
Đặt vấn đề: Các loài thuộc chi Dương đồng (Adinandra) đều là những cây hoang dại, những nghiên cứu sâu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học mới chỉ được thực hiện ở một số loài: A. hainanensis, A. lienii, và A. poilanei trong tổng số 17 loài thuộc chi Dương đồng được phát hiện ở Việt Nam. Hồng đạm Sa Pa (A. megaphylla Hu) là một loài quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng nhưng chưa có nghiên cứu nào phân lập hợp chất và xác định hoạt tính sinh học của các hợp chất ở loài này. Mục tiêu: Nghiên cứu này nhằm phân lập, xác định cấu trúc hóa học và đánh giá hoạt tính sinh học của một số hợp chất thu được từ lá loài Hồng đạm Sa Pa. Phương pháp: Sắc ký bản mỏng, sắc ký cột và đo phổ. Kết quả: Nghiên cứu đã phân lập và xác định được cấu trúc hóa học của 03 hợp chất từ lá của loài Hồng đạm Sa Pa là: ursolic acid, 24-hydroxytormentic acid và scopoline. Trong đó, 24-hydroxytormentic acid và scopoline là những hợp chất lần đầu tiên phân lập được ở chi Dương đồng. Trong phạm vi nghiên cứu, bước đầu xác định hợp chất ursolic acid có hoạt tính kháng khuẩn mạnh nhất với vi khuẩn P. aeruginosa và S. milleri. Hợp chất scopoline có khả năng gây độc dòng tế bào ung thư gan HepG2 và MCF-7 với giá trị IC50 lần lượt là 32,00 và 43,63 μg/mL. Hợp chất ursolic acid và 24-hydroxytormentic acid có khả năng ức chế a-glucosidase với giá trị IC50 lần lượt là 27,52; 18,38 μg/mL.
| Đã xuất bản | 31-12-2025 | |
| Toàn văn |
|
|
| Ngôn ngữ |
|
|
| Số tạp chí | Tập 4 Số 4 (2025) | |
| Phân mục | Nghiên cứu | |
| DOI | 10.66517/jstmp.2025.4.2 | |
| Từ khóa | Hồng đạm Sa Pa, Phân lập hợp chất, Hoạt tính sinh học, Chi Dương đồng, Kháng khuẩn Adinandra megaphylla Hu, Compound isolation, Biological activity, Adinandra genus, Antibacterial activity |
công trình này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-phi thương mại-NoDerivatives 4.0 License International .
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Khoa học và Công nghệ Y Dược
Phạm Hoàng Hộ. Cây cỏ Việt Nam. Hồ Chí Minh: Nxb. Trẻ thành phố Hồ Chí Minh; 2000.
Vũ Thị Kim Oanh, et al . Hợp chất triterpen và tác dụng sinh học từ lá cây Sum hải nam (Adinandra hainanensis Hayata). Tạp chí Dược học. 2019;523:65 - 68.
Nguyễn Hữu Quân, et al. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của cao chiết từ lá loài Dương đồng bốc (Adinandra bockiana E. Pritz. ex Diels). Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam. 2022;64(12):34-38. https://doi.org/10.31276/VJS T.64(12).34-38.
Nguyen QH, Than KPT, Chu MH. Study on chemical composition and antibacterial activity of total extracts from the leaves of Adinandra lienii species. In: Proceedings of the National Biotechnology conference. 2019. p.178-182.
Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Sách đỏ Việt Nam, phần II. Thực vật. Hà Nội: Nxb. Khoa học Tự nhiên và Công nghệ. 2007. p.342-343.
Nguyễn Kim Phi Phụng. Phương pháp cô lập hợp chất hữu cơ. TP. Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh; 2007.
Mahesh B, Satish S. Antimicrobial activity of some important medicinal plants against plant and human pathogens. World journal of Agricultural sciences. 2008;4:839-843.
Skehan P, Storeng R, Scudiero D, Monks A, McMahon J, Vistica D, et al. New colorimetric cytotoxicity assay for anticancer drug screening. Journal of the National cancer institute. 1990;82(13):1107–1112.https://doi.org/10.1093/ jnci/82.13.1107.
Tran THH, et al. Inhibitors of α-glucosidase and α-amylase from Cyperus rotundus. Pharmaceutical Biology. 2014;52(1):74-77. https://doi.org/10.3109/13880209.2013.814692.
Acebey-Castellon IL, et al. Triterpenoid saponins from Symplocos lancifolia. Journal of Natural products. 2011;74(2):163-168. https://doi.org/1 0.1021/np100502y.
Houghton PJ, Lian LM. Triterpenoids from Desfontainia spinosa. Phytochemistry. 1986;25(8):1939-1944. https://doi.org/10.1016/S0031- 9422(00)81179-6.
Li XH, Shen DD, Li N, Yu SS. Bioactive triterpenoids from Symplocos chinensis. Journal of Asian Natural Products Research. 2003;5(1):49-56. https://doi.org/10.1080/1028602031000080469.
Hoàng Lê Tuấn Anh. Nghiên cứu thành phần hóa học cây Lu lu đực (Solanum nigrum L.) tại tỉnh Thái Bình. In: Hội nghị Khoa học toàn quốc về Sinh thái và Tài nguyên sinh vật lần thứ VI. 2015. p.1025-1031.
Đỗ Văn Hiệu, et al. Một số hợp chất phân lập từ lá loài Sum liên (Adinandra lienii Hien & Yakovlev). Nghiên cứu Dược và Thông tin thuốc. 2021;12(2):36-41.
Vu TKO. et al. New triterpene and nor-diterpene derivatives from the leaves of Adinandra poilanei. Phytochemistry Letters. 2021;46:110-113. https:// doi.org/10.1016/j.phytol.2021.10.003.
Chen Y, Chen G, Fu X, Liu RH. Phytochemical profiles and antioxidant activity of different varieties of Adinandra tea (Adinandra Jack). Journal of Agricultural and Food chemistry. 2015;63 (1):169-176. doi: 10.1021/jf503700v.
Yuan E, Liu B, Ning Z, Chen C. Preparative separation of flavonoids in Adinandra nitida leaves by high-speed counter-current chromatography and their effects on human epidermal carcinoma cancer cells. Food Chemistry. 2009;115(3):1158-1163 . https://doi. org/10.1016/j.foodchem.2009.01.009.
Vu TKO, Nguyen TTO, Tran HG, Bui TH, Dinh NT, Nguyen TMH, Le NT. Triterpenes from the stems of Adinandra hainanensis Hayata. Vietnam journal of Chemistry. 2019;57(4e3, 4), 333-336 (2019).
Vu TKO, Tran HG, Bui TH, Diep TLP, Nguyen TVA, Le NT. Chemical constituents and biological activity of the stems of Adinandra hainanensis Hayata. Records of natural products. 2022;16(4):346-352. http://doi.org/10.25135/ rnp.282.2108.2158.