Tóm tắt

Đặt vấn đề: Già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng tại Việt Nam, kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng ở người cao tuổi. Hành vi chăm sóc sức khỏe của nhóm dân số này không chỉ chịu ảnh hưởng bởi tình trạng sức khỏe mà còn bởi các yếu tố văn hóa và xã hội, đặc biệt trong bối cảnh nông thôn. Tuy nhiên, các bằng chứng thực nghiệm về ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa đối với hành vi chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Mục tiêu: Nghiên cứu này nhằm (1) mô tả hành vi chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi tại một số xã nông thôn thuộc tỉnh Thái Nguyên, (2) phân tích mối liên quan giữa các yếu tố văn hóa, yếu tố sức khỏe với hành vi chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi. Phương pháp: Một nghiên cứu mô tả cắt ngang được tiến hành trên 528 người từ 60 tuổi trở lên đang sinh sống tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, trong giai đoạn từ tháng 12 năm 2024 đến tháng 12 năm 2025. Dữ liệu được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi cấu trúc. Kiểm định Chi-square được sử dụng để đánh giá mối liên quan giữa hành vi chăm sóc sức khỏe với các yếu tố nhân khẩu học, yếu tố liên quan đến sức khỏe và yếu tố văn hóa. Kết quả: Việc sử dụng dịch vụ khám sức khỏe định kỳ còn hạn chế mặc dù người tham gia tự đánh giá sức khỏe tốt và có tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế cao. Bệnh viện công và trạm y tế xã là các nguồn chăm sóc chính, trong khi các rào cản tiếp cận dịch vụ y tế bao gồm khoảng cách đến cơ sở y tế, khó khăn trong di chuyển và thời gian chờ đợi dài. Các đặc điểm nhân khẩu học như giới tính, tuổi, trình độ học vấn, dân tộc, tình trạng kinh tế và bảo hiểm y tế không có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với hành vi chăm sóc sức khỏe (p > 0,05). Ngược lại, tình trạng có bệnh hoặc triệu chứng gần đây, sự hiện diện của người chăm sóc chính, thói quen đi ngủ sớm, việc sử dụng các phương pháp điều trị truyền thống và tham gia các hoạt động chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng có liên quan có ý nghĩa với hành vi chăm sóc sức khỏe tích cực hơn (p < 0,05). Kết luận: Hành vi chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi ở khu vực nông thôn Việt Nam chủ yếu chịu ảnh hưởng bởi trải nghiệm sức khỏe và các yếu tố văn hóa - xã hội, hơn là chỉ bởi các đặc điểm nhân khẩu học.